Voordelig geld lenen van familie en vrienden

Geld lenen van ouders, familieleden of vrienden kan handig en voordelig zijn. Bij zo’n onderhandse lening worden immers de strenge bepalingen van een bank omzeild. Voor zowel de uitlener als de lener kunnen er fiscale voordelen zijn, maar er zitten ook een paar haken en ogen aan onderhands lenen.

Geld lenen van een familielid of vriend kan om meerdere redenen een uitkomst zijn. Bijvoorbeeld als de bank niet het gevraagde bedrag wil lenen of strenge eisen stelt. Soms is een registratie bij het Bureau Kredietregistratie (BKR) spelbreker bij het verkrijgen van een lening. Bij een lening van familie of bekenden hebben de lenende en de uitlenende partij niets te maken met bank, BKR of notaris. Ze bepalen in alle vrijheid zelf de voorwaarden.

Voordelen voor de lener
Voor de lener is de rente van een onderhandse lening meestal lager dan bij een bank. En misschien is de lening wel renteloos. Met de uitlener kunnen mogelijk gunstige voorwaarden voor terugbetaling worden afgesproken. Bijvoorbeeld dat de lener in de eerste twee jaar nog niets hoeft af te lossen. Er kan ook eventueel een extra lange looptijd worden afgesproken. Op die manier kunnen ouders of vrienden de lener een extra financieel handje helpen bij het kopen van een huis of het starten van een bedrijf.

Voordelen voor de uitlener
Ouders of vermogende kennissen kunnen verschillende overwegingen hebben om een lening te verstrekken. Het kan een voorschot op een erfenis zijn, de overeengekomen rente is meestal hoger dan de rente op een spaarrekening, en geldschieters hebben bepaalde fiscale voordelen bij het verstrekken van durfkapitaal voor een bedrijf, zoals een heffingskorting.

Nadelen
Een bank is een solide partij die geen last heeft van problemen in de relationele sfeer, zoals overlijden en scheidingen. Familieleden en vrienden kunnen daar wel onverwacht mee te maken krijgen, waardoor de overeengekomen lening op de tocht kan komen te staan. De lener moet proberen in te schatten hoe solide de geldverstrekker is. De uitlener heeft minder mogelijkheden dan een bank om te beoordelen of de lening naar behoren zal worden terugbetaald.

Afspraken vastleggen
Een onderhandse lening is zeker met familieleden eenvoudig te regelen. Zo eenvoudig, dat soms vergeten wordt om goede afspraken te maken. Het is verstandig om afspraken duidelijk vast te leggen om later problemen en ruzies te voorkomen. Wat gebeurt er bijvoorbeeld met de lening in geval van een scheiding, overlijden of faillissement. Wat doen beide partijen als de lener niet meer aan zijn verplichtingen kan voldoen? Kan de lening worden opgezegd en teruggevorderd door de uitlener, of diens partner? Belangrijke zaken die het best in een contractje kunnen worden beschreven.

Fiscale voor- en nadelen
Als één of beide partijen in aanmerking willen komen voor fiscale voordelen, is er altijd een contract nodig voor de belastingdienst. Het contract kan voor € 3,- bij een belastingkantoor worden geregistreerd. Een renteloze lening van ouders moet als zodanig bij de belastingdienst worden opgegeven. Een renteloze lening moet bovendien voor de wet ‘direct opeisbaar’ zijn door degene die uitleent. Anders ziet de fiscus de lening als een gift. De lening kan door de lener als schuld in box 3 worden opgevoerd. Is de lening wel rentedragend en bedoeld voor de aankoop of verbetering van een huis, dan mag de rente worden afgetrokken in box 1.

Schenkingsrecht
Een renteloze lening van ouders heeft sinds januari 2010 te maken met het schenkingsrecht. De belastingdienst ziet de niet berekende rente namelijk als een gift. De fiscus gaat daarbij uit van een fictieve rente van 6 procent. Bij een renteloze lening van 50.000 euro gaat het in de ogen van de belastingdienst dus om een gift van 3000 euro per jaar. Dat valt nog binnen de belastingvrijstelling die geldt voor een schenking tot 5000 euro aan het kind. Ouders mogen een kind tussen 18 en 35 jaar overigens één keer een vrijgesteld bedrag schenken van 24.000 euro. Dat bedrag mag verhoogd worden tot 50.000 euro als het bedoeld is voor de aankoop van een huis en het moet vastgelegd worden in een notariële akte.

Stel dat de ouders al een jaarlijkse schenking doen aan hun kind en dus al de vrijstelling benutten. Dan geldt voor de rentebijtelling van de lening 10 procent schenkbelasting voor het deel dat boven de vrijstelling van 5000 euro komt. Het kan voor de ouders en het kind handig zijn om de lening voor een huis dan juist rentedragend te maken. De rente kan door het kind worden afgetrokken en de ouders kunnen dan schenken binnen de maximale vrijstelling.

Door onze redactie,
Jan Willem Wensink