Volwassen probleemkinderen

Het is geweldig om te zien hoe kinderen na het verlaten van het ouderlijk huis hun eigen leven opbouwen. Ze gaan studeren, werken, samenwonen of trouwen. Met trots en soms met bezorgdheid volg je hun weg. Vaak gaat het goed. En soms gaat het mis. Problemen met geld, eenzaamheid, relaties of verslaving kunnen zomaar toeslaan. Het zijn de meest voorkomende bedreigingen in het leven van jongvolwassenen.

De 21-jarige Saskia kwam in een flinke dip terecht na een problematische relatie met haar vriend. Ze meldde zich ziek en keerde zich van alles en iedereen af. Tegen haar moeder zei ze dat ze dolgraag weer een tijdje thuis wilde wonen om de zaken op een rij te krijgen. Haar bezorgde moeder stemde toe. Saskia kwam terug, sliep veel en deed weinig. Ze was wel lief en dankbaar, maar dat veranderde na een tijdje. Saskia verwachtte volledige verzorging en kreeg die ook. Als vanzelf kwam de ouder-kindrelatie weer terug uit de tijd van vóór Saskia's vertrek uit het ouderlijk huis. Moeder en dochter kibbelden er op los en vader werd geregeld boos. Terwijl moeder worstelde met gevoelens van liefde en schuld, besefte vader dat het thuiswonen niemand een stap verder had gebracht. Uiteindelijk ging Saskia na een flinke ruzie weer op zichzelf wonen.

Knellende banden
Liefdevolle familierelaties kunnen ‘knellende banden' worden. Zowel voor ouder als kind is het lastig om in de wirwar van liefde, schuldbesef en verantwoordelijkheidsgevoel de juiste weg te kiezen. Volgens vormingswerker Vera Delbeke moeten ouders beseffen dat de ouder-kind relatie verandert als het kind volwassen wordt. Een jongvolwassene moet bepaalde fases doormaken, zoals het zelfstandig opkrabbelen na een moeizame relatie. Het liefdevol in huis halen van Saskia zonder het maken van verdere afspraken zette volgens Vera juist een rem op die ontwikkeling.

Valkuil van de ouderrol
In het boek "Het blijft toch je kind" stelt psychiater Dale Jacobs dat ouders bij het volwassen worden van hun kind uit moeten kijken niet in de valkuil te stappen van de vertrouwde ouderrol. Ouders moeten zich ten opzichte van hun volwassen kind meer gaan opstellen als meedenkende coach. Kinderen zitten ook na hun 18e nog vol met vragen over hoe ze dingen aan moeten pakken. Benader hen als adviseur, zegt Jacobs, zolang je je als ouder maar realiseert dat je niet het leven van je kind gaat invullen. Dat leidt uiteindelijk tot fricties en verhindert de groei naar zelfstandigheid.

Schulden
Voor de wet wordt een kind op de dag van de 18e verjaardag volwassen. Ouders moeten tot het 18e levensjaar van hun kind de kosten dragen van levensonderhoud en opvoeding, ook als de ouders gescheiden zijn. Daarna geldt een voortgezette onderhoudsplicht. Ouders moeten bijdragen in de kosten van levensonderhoud en studie voor kinderen van 18, 19 en 20 jaar. Als een volwassen kind schulden heeft, zijn de ouders niet verplicht om financiële steun te geven. Maar stel dat zoonlief flinke schulden heeft en er zelf niet meer uitkomt. Schuldhulpverleners zeggen dat je in zo'n geval kunt proberen samen een oplossing uit te werken. Maar het mag niet zo zijn dat kinderen hun ouders als comfortabele ‘bankinstelling' gaan zien. Er moeten goede afspraken komen, waarbij ook een actieve bijdrage van het kind verlangd mag worden. Als u geld leent aan uw kind kunt u bijvoorbeeld een hele of gedeeltelijke terugbetalingsregeling overeenkomen. Het Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) kan advies geven.

Zakelijke afspraken
Het maken van zakelijke afspraken met je kind is misschien iets waar je als ouder voor terugdeinst, zeker als het gaat om gevoelige problemen. Maar volgens gezinstherapeute Ietje Heybroek helpen goede, zakelijke afspraken juist de relatie tussen kind en ouder gezond te houden. Zet samen de afspraken op papier en maak duidelijk dat die zo nu en dan moeten worden geëvalueerd. Bepaal of er professionele hulp moet komen, bespreek huisregels en spreek een datum af waarop oplossingen geregeld moeten zijn of wanneer het kind het huis weer moet verlaten. De vertrekdatum is meteen een stok achter de deur om te werken aan verbeteringen.

Betrokken blijven
Duidelijkheid en het stellen van grenzen zijn belangrijke thema's in de opvoeding als de kinderen jong zijn. Maar op het moment dat de kinderen de deur uitgaan is een nieuwe invulling van grenzen stellen gewenst, zeker als er een afhankelijkheidsrelatie blijft bestaan. Hoogleraar pedagogiek Micha de Winter bepleit een ‘autoratieve' opvoedstijl: dat betekent duidelijke regels en grenzen stellen, maar ook betrokken zijn en blijven met je kind, met steun en begeleiding. Zijn er grote problemen in de ouder-kindrelatie en lijken ze onoplosbaar, wacht dan niet te lang met het inschakelen van hulp. Het RIAGG in uw regio kan advies geven en verwijzen naar hulpverleners.

Van onze redactie,
Annet Maseland