Leren omgaan met stiefkleinkinderen

"Ik voel niets voor deze kleinkinderen." "Hoe moet ik met ze omgaan?" "Ze weten zich niet te gedragen op feesten en partijen, hoe spreek ik ze daar op aan?"

Het zijn vragen die gezinstherapeute Ietje Heybroek, die gespecialiseerd is in stiefproblematiek, vaak in haar spreekkamer te horen krijgt. "Een kind dat een nieuwe relatie aangaat, onderschat het nogal eens; het vergt heel wat van stiefgrootouders. Ze krijgen er niet alleen een nieuwe schoondochter of schoonzoon bij, maar ook instant nieuw kleinkroost."

Naam
Wat vroeger op de automatische piloot ging - verjaardagen vieren, de familietradities het oppassen op de kleinkinderen - moet allemaal opnieuw worden uitgevonden. Het begint al bij een praktisch probleem: de naam. Hoe moeten de kleinkinderen ons noemen, vragen veel stiefgrootouders zich af. Alleen een voornaam kan misschien voor een stiefouder, maar is voor grootouders minder geschikt, zegt Heybroek. Vaak wordt dat opgelost met oma of opa plus de voornaam. Dat is een aardige manier om aan te geven dat iemand weliswaar niet eigen is, maar wel de grootouderrol vervult.

Opvoeding
Wat vaak opspeelt, zijn conflicterende opvattingen over opvoeding. Kinderen die van tafel lopen of niet bedanken voor kado’s, en daarmee ongestraft wegkomen. Stiefgrootouders kunnen maar het beste vanaf het begin glashelder zijn over de regels die bij hen gelden, vindt Heybroek. Ook een gesprek met uw kind en diens nieuwe partner over de behoeften en verwachtingen voorkomt veel misverstanden.

Waarderen
Enige flexibiliteit van de nieuwe grootouders is daarbij gewenst. Wat helpt, is je proberen te verplaatsen in de nieuwe kleinkinderen, zegt Ietje Heybroek. ‘Zij hebben hier immers ook niet om gevraagd.’ Zo hielp Heybroek een stiefoma met andere ogen te kijken naar haar nieuwe kleindochter, die zich vaak onopgevoed gedroeg. Heybroek hielp haar te focusen op wat het meisje wel goed deed en haar daarvoor uitbundig te complimenteren. Zo leerden ze elkaar zoetjesaan beter waarderen.

Afwachten
"Kijk vooral eerst de kat uit de boom, zonder al te hooggespannen verwachtingen", is het advies van de therapeute. "Leer elkaar op een ongedwongen manier kennen, door iets gezelligs te doen, naar de dierentuin bijvoorbeeld of de kinderboerderij. U hoeft echt niet gelijk van alles te voelen voor een kind dat ineens in uw leven komt, dat heeft tijd nodig. En soms ontbreekt de klik, dan liggen persoonlijkheden elkaar niet. Probeer een afwachtende houding aan te nemen: u ziet wel wat er van komt."

Leeftijd
Wat ook een rol speelt, is de leeftijd van het kleinkind. Bij heel jonge kinderen zal de acceptatie meer als vanzelf verlopen. Je bouwt een gezamenlijke geschiedenis op. Bovendien maakt het kleine kinderen niets uit of oma wel 'echt' is, zolang ze het gezellig vinden en ze met u samen de dingen doen die opa’s en oma’s normaal met hun kleinkinderen ondernemen.

"De puberteit is de slechtst mogelijke periode om een band te smeden", vertelt Heybroek. "Pubers zijn zich los aan het maken van hun familie, ze zijn bezig met zichzelf en hun vrienden."

Angst
Tot slot speelt de angst voor een nieuwe breuk een rol. Een terechte angst, stelt Heybroek, want 60% van de nieuwe relaties houdt geen stand. Maar die angst is geen reden om dan maar niet te investeren in deze nieuwe band, vindt ze. Alles dat zo’n kind meekrijgt aan liefde, warmte en levenswijsheid is van enorm belang.

Sterker nog, juist in deze roerige tijden waarin het kerngezin onder druk staat, is de steun van de uitgebreide familie des te belangrijker. Het huis van stiefoma of opa kan een veilige plek zijn, waar de kinderen even niet de spanning hoeven voelen van thuis. Heybroek: "Zie het als het grote gezin van vroeger, maar dan in een andere vorm."

Van onze redactie

Ietje Heybroek heeft haar eigen website over stief(groot)ouders en kinderen www.oudersenkinderen.nl.

Voor meer informatie en contact met gelijkgestemden, zie de website van Stichting Stiefgezinnen.