Etiquette

Bij ‘etiquette’ denken we vaak aan stijf opzitten tijdens een formeel diner. Maar niets is minder waar. Etiquette zijn omgangsregels die het sociale verkeer in goede banen leiden. Hoe gedraagt u zich aan tafel? En hoe juist niet?

Nu scheelt het nogal of u thuis een ontspannen etentje hebt met een paar vrienden of een plechtig diner bij de ambassadeur. Maar het basisidee van etiquette is telkens hetzelfde: de disgenoten vooral niet storen met onsmakelijk of onfatsoenlijk gedrag. Iemand met manieren valt eigenlijk niet op aan tafel.

Houding
Een goedgemanierde disgenoot eet om te beginnen geluidloos. Smakken, slurpen en schrokken is uiteraard uit den boze, net als gekletter van bestek of opscheplepels. De houding is rechtop, zonder te veel plek aan tafel in te nemen. De handen rusten altijd boven tafel, de voeten blijven onder het lichaam. U blijft gedurende de hele maaltijd aan tafel zitten, ook tussen de gangen, tenzij bij heel hoge nood. Valt er iets op de grond in een restaurant? Een chique gast roept dan de ober in plaats van het zelf op te rapen.

Opscheppen
Een andere etiquette heeft betrekking op inhaligheid; dit zien we liever niet aan tafel. Schep dus niet te veel op, ook al vertelt uw maag u anders. Bovendien hoort u wat u opschept ook op te eten. Kom dus liever nog een tweede keer terug. Informeer altijd eerst of andere tafelgenoten meer willen. Reik nooit voor iemand langs als u iets wilt pakken van een schaal, maar vraag erom. Dan komt misschien het moeilijkste deel: kalm en beheerst eten. Als gastvrouw of heer eet u mee met de gasten.

Bestek
Sommige gerechten mogen niet worden gesneden, zoals salade en pasta. Aardappelen breekt u met de vork (nooit prakken of mengen!). Volleerde spaghetti-eters gebruiken slechts hun vork. Als dat niet gaat, mag een lepel erbij als ondersteuning, zolang het mes maar onaangeroerd blijft. Soep eten volgens de etiquette vereist wat oefening. Als de soep te heet is, beheerst u zich en blaast u niet (nooit bij warm eten blazen!). U houdt de lepel zijdelings tegen uw mond en neemt er telkens een klein beetje vanaf. Na het eten legt u mes en vork schuin op het bord, ten teken dat het bord afgeruimd kan worden. Nooit het bord van u afschuiven.

Handen
Hoewel met de handen eten als het summum van onfatsoen wordt gezien, schrijft de etiquette toch momenten voor dat u het bestek mag of moet wegleggen. Brood breken en eten we met onze handen. Ook aan een sandwich komt geen bestek te pas. We gebruiken onze handen als bestek bij het kipkluiven, lamskoteljes, artisjokblaadjes, maïskolven en gamba’s. En patatjes met de hand verorberen mag, zelfs als u bij de koningin aan tafel zit.

Servet
Het gebruik van het servet is een verhaal apart. De etiquette zegt dat u nooit (nooit!) het servet om uw hals moet knopen, u bent geen baby meer! Een servet hoort tijdens de maaltijd uitgevouwen op schoot. U mag het best gebruiken waar het voor is, uw mond afvegen, maar houd het bij lichtjes deppen van uw getuite lippen. Klaar met eten? Leg het servet ongevouwen weer terug op tafel, naast het bord.

Tafel dekken
Een tafel in stijl dekt u met tafellinnen in plaats van placemats. De borden voor de verschillende gangen stapelt u op elkaar, met daartussenin een servet. Het broodbordje komt links boven het bord. Rechts staan de glazen, waarbij het eerst te gebruiken glas meest rechts staat en het waterglas meest links. Het bestek dekt u van buiten naar binnen, dus het bestek voor het voorgerecht ligt aan de buitenkant. Houd maximaal drie rijen aan: dessertbestek kan ook boven het bord.

Tafelschikking
Voor een etentje in familiekring is tafelschikking wat overdreven, maar voor een formeler diner of tijdens kerst kan dat best een keer leuk zijn. Wie zit dan waar volgens de etiquette? Probeer de mannen en vrouwen om en om te schikken, waarbij de koppels gescheiden blijven. De belangrijkste mannelijke gast zit links van de gastvrouw en de voornaamste vrouwelijke gast rechts van de gastheer. Vaak is dat de oudste in jaren, maar het kan ook de persoon zijn ter ere van wie het etentje wordt gegeven of iemand die van heel ver komt. De naamkaartjes legt u op de borden.

Land
De regels van de etiquette verschillen per cultuur. In Italië bijvoorbeeld is spaghetti eten met een lepel heiligschennis. Arabische culturen vinden met de handen eten de normaalste zaak van de wereld. De (onreine) linkerhand gebruiken ze niet. In Europa snijden we alleen vlees af als we gelijk daarna een hapje nemen. Bestek van hand wisselen geldt bij ons als onfatsoenlijk. In Amerika niet: daar  snijden ze eerst al het eten en leggen daarna het mes weg, om de maaltijd te nuttigen met alleen de vork.

Vindt u etiquette onzin? Of stelt u prijs op tafelmanieren? Praat erover mee door uw reactie onder dit artikel achter te laten.