Biografie schrijven

"Als jongetje van een jaar of zeven was ik nogal astmatisch. Mijn ouders brachten mij daarom in de grote vakantie naar een boerderij in Wassenaar, naar een soort vakantiekamp voor stadskinderen. Ik woonde er een paar weken bij een boerengezin. Zelfs voor die tijd, halverwege de jaren dertig, was alles daar heel ouderwets. Ze gingen op zondag met een koets naar de kerk en sliepen in een bedstee. Georganiseerde activiteiten waren er niet, maar er was genoeg te doen. Achter de boerderij ging je het land in waar de koeien liepen. En als je helemaal het land uitliep, kwam je in de duinen. Als je alsmaar rechtdoor ging, liep je vanzelf naar zee. Een lustoord was het."

Een hele biografie?
Zo begint de biografie van Ton, een man op leeftijd die zijn levensverhaal als ‘gewone Nederlander' op schrift liet zetten door de website www.mijnverhaal.eu. Gedurende ons leven maken we foto's, die we met liefde bewaren. We leggen de voor ons bijzondere gebeurtenissen vast. Waarom zouden we dat niet ook doen met verhalen? Dat hoeft niet meteen een hele biografie te zijn. Het kan al heel leuk zijn om eens enkele verhalen uit sommige periodes uit uw leven op te schrijven. Leuk voor uzelf en voor uw (klein)kinderen.

Een beeld van u en uw wereld
Wie al wat langer op aarde rondloopt, heeft ook veel meegemaakt. Elk mens heeft zijn levensverhaal. In uw hoofd zijn beelden en ervaringen opgeslagen die bij u horen, die u mede maken tot wie u bent. Verhalen die gestolde herinneringen zijn, die een beeld geven van u, maar ook van uw wereld en de tijd waarin het zich afspeelde. En dat maakt dat uw verhalen het waard zijn om vastgelegd te worden.

Van verliefdheid tot verhuizing
Denk niet dat uw verhalen altijd maar ‘bijzonder' zouden moeten zijn. Denk bijvoorbeeld eens aan de tijd dat u uw partner voor het eerst ontmoette, hoe u verliefd werd en een relatie kreeg. Dat is boeiend om op te schrijven, maar ook voor uw kinderen leuk om te lezen. En zo zijn er wel meer belevenissen: denk aan verhuizingen, uw eerste baan, uw schooltijd, uw vakanties. Soms kan het beschrijven van een moeilijke periode ook zin hebben. Het kan verhelderend zijn voor uzelf, en als u het wil laten lezen, ook voor anderen. Het op papier toevertrouwen van hoe het werkelijk was, hoe u het beleefde, kan zelfs een opluchting zijn.

Begin gewoon
Het schrijven van verhalen uit uw leven hoeft niet moeilijk te zijn. U kunt beginnen met een enkel kort verhaal, over iets dat u graag wil vertellen. Het voordeel van zelf schrijven is dat u het in uw eigen woorden en volgorde kunt doen. Begin gewoon met schrijven, op papier of in de computer, zonder meteen van uzelf te eisen dat het heel goed geschreven moet zijn. Achteraf aanpassen en verbeteren kan altijd nog. Wie begint te schrijven en zoekt in zijn geheugen, zal merken dat er steeds meer herinneringen opborrelen. Het ene verhaal kan leiden tot het andere. Zo groeit het verhaal van uw leven.

Op internet of op papier
Als uw verhalen alleen in kleine kring bekend mogen zijn, schrijf ze dan in een schrift of print ze uit. U kunt er een klein boekje van maken en er foto's bij plakken. Natuurlijk kunt u uw verhalen ook op internet kwijt. Er zijn vele internetfora en sociale netwerken waar u de verhalen uit uw leven kunt plaatsen. Bedenk, voordat u iets online zet, dat de hele wereld uw verhalen kan lezen. Dat kan juist heel handig zijn, maar pas wel op met al te persoonlijke informatie. Iedereen kan het lezen, maar ook kopiëren. Het verwijderen van ongewenste informatie kan lastig zijn en soms onmogelijk. Wees dus voorzichtig met het noemen van namen en het opschrijven van gegevens die belastend kunnen zijn voor uzelf en voor anderen. Het is goed om u aan te sluiten bij andere schrijvers van verhalen die zich in dezelfde levensfase bevinden als u, zoals de groep Lezen en Schrijven op Goedenwel.nl.

Biografie: groot of klein?
Deinst u terug voor het schrijven van een biografie, begin dan met het opschrijven van een (klein) verhaal dat u het leukst of het meest waardevol vindt om te vertellen. Zo'n eerste verhaal brengt u al gauw op andere verhalen. Laat het lezen aan uw partner of kinderen. Ze zullen komen met vragen: hoe ging dat toen, waarom deed je dat zo? Dat kan leiden tot nieuwe verhalen.

Wilt u een volledig levensverhaal, vraag u dan af of u dat wil laten schrijven, of dat u het zelf aan wil pakken. Als u het zelf schrijft, probeer uw leven dan in fases in te delen, bijvoorbeeld in: jeugd, school, werk, liefde, kinderen, enzovoort. Zo heeft u chronologische thema's die houvast geven bij het schrijven. U kunt natuurlijk ook andere thema's bedenken die bij uw leven passen. Vraag uzelf af: als ik mijn leven in hoofdstukken zou moeten indelen, hoe zou ik die dan noemen?

Schrijftips voor een biografie

• Schrijft u voor een groot publiek, vraag u dan af of uw verhaal voor veel mensen interessant is.
• Probeer bij het schrijven een beetje afstand te nemen, verlies u niet in te veel details.
• Pak het niet meteen te groot aan. Hou het kort, overzichtelijk en daarmee ook leuk voor uzelf. Verhalen later uitbreiden kan altijd nog.
• Pas op voor langdradigheid.
• Wees eerlijk over uzelf, maak verhalen niet mooier dan ze zijn. De werkelijkheid is al boeiend genoeg.
• Probeer beeldend te schrijven. Beschrijf in uw verhalen kort de plaats van handeling, de omgeving, de sfeer, de betrokken mensen.
• Pas op met persoonlijke informatie op internet.
• Schrijf een verhaal niet in de ‘en toen en toen' stijl. Dat wordt een opsomming van gebeurtenissen. Schrijf een verhaal zoals je het aan een onbekende zou vertellen.
• Plaats een verhaal in de context van de tijd waarin het gebeurde. Dus beschrijf de tijdgeest, wat toen belangrijk werd gevonden.

Heeft u zin gekregen om een bijzonder moment of ervaring op papier te zetten? Sluit u aan bij de groep Lezen en Schrijven, ontmoet hier andere schrijvers, uw publiek en lees de leukste verhalen.

Van onze redactie,
Jan Willem Wensink