Werk, werk, werk...

Maria vanuit de thuiszorg lapt de ramen, stofzuigt de kamer en haalt hier en daar een vochtig doekje overheen. Wat boodschapjes en ook nog een kopje koffie tussendoor. Dit is haar werk. “Tot de volgende keer mevrouw. Prettige dag verder.”
 
“Hallo Mam, ben je er klaar voor of zullen we eerst nog een kopje koffie drinken. Als we straks terug zijn van het boodschappen doen zal ik je nog even helpen met het stofzuigen.” Dit heet mantelzorg, maar is ook werk.
 
Hoe noem je je eigen huishoudelijke klussen, als je een baan hebt in de thuiszorg en samen met je zus en je broer ervoor zorgt dat jullie ouders in hun eigen huis kunnen blijven wonen. Jouw eigen gezin bestaat uit je partner en jij, de gemiddelde twee kinderen en een hond. Gewoon werk dat gedaan moet worden.
 
De handelingen in de drie verschillende situaties zijn hetzelfde. In feite is het allemaal hetzelfde werk. Het woordenboek geeft als een omschrijving van werk: arbeid. In feite kun je het omschrijven als dingen doen die gedaan moeten worden.

Oorspronkelijk - heel lang geleden - waren die dingen heel duidelijk. Zorgen voor onderdak, warmte en eten. De leefomstandigheden zo goed mogelijk maken. De één was beter in het jagen, de ander zocht eetbare planten. Een derde verzorgde de dieren of iemand had er een handigheid in van verschillende materialen lichaamsbedekking tegen de kou te maken. In een groep waren ieders noden duidelijk en werd er van allerlei verschillende talenten gebruik gemaakt om te voldoen aan de behoeften. Men kwam er al erg snel achter dat door samenwerking en gebruik van ieders kwaliteiten de hele groep kon profiteren van elkaar.

Als ik dit voor jou doe, doe jij dan dat voor mij. In feite het begin van ruilhandel in arbeid. Ieder, die deel uitmaakte van de groep, droeg naar vermogen bij. Het kleinste kind kan iets oprapen, de oudste vrouw kan een baby wiegen. Van de geboorteschreeuw tot de laatste snik (extreem gesteld) nam men deel aan het uitvoeren van werk.
 
Wij noemen het nu werk. Toen was leven bezig zijn van uur tot uur, van dag tot dag, seizoen tot seizoen, jaar na jaar. Wat nodig was werd naar vermogen gedaan. Er waren perioden dat er meer te doen was, maar ook tijden dat er voldoende voedsel voorhanden was en warmte.  Men voelde iets minder de druk te voldoen aan de eerste levensbehoeften. Men kreeg voorraden en ruilde spullen met andere groepen. Men wisselde kennis uit. Dat heet ontwikkeling. Er kwamen afspraken over de waarde van dingen, maar ook over de waarde van arbeid. Als arbeid leuker is, is het dan meer of minder waard? En wie bepaalt wat iets waard is? Er kwam een alom geldende afspraak over waarde. Iets werd uitgedrukt in een hoeveelheid goud. Het begrip geld vertegenwoordigt nu het goud.
 
Hier zijn we aangeland bij de situatie van vandaag. Wij verrichten arbeid en krijgen hier geld voor terug (meestal). Wij kunnen met dat geld onze  levensbehoeften betalen. Wij weten dat we op een bepaald moment in ons leven niet meer genoeg arbeid kunnen verrichten om voldoende geld te verdienen om aan onze behoeften te kunnen voldoen. Daar sparen wij voor tijdens de jaren dat we meer geld genereren dan dat we echt nodig hebben. Dat heet sparen voor je pensioen. Ook betalen we met z’n allen gedurende ons werkend leven om, als we op een afgesproken moment ophouden met werken voor geld, in ieder geval het meest noodzakelijke te kunnen kopen (de AOW). Er zijn mensen die veel hebben kunnen sparen  en dus veel geld te besteden hebben, ook als ze niet meer hoeven te werken. Er is ook een grote groep mensen die - om wat voor reden dan ook - niet zoveel hebben kunnen sparen. Maar, afspraak is afspraak, ook zij zullen aan hun eerste levensbehoeften kunnen voldoen.
 
In deze tijd van crisis (?) en bezuinigingen zijn er veel mensen bang dat er getornd gaat worden aan toegezegde rechten. Kunnen zij straks het leven leiden zoals zij zich dat hebben voorgesteld. Waar zij altijd hard voor gewerkt hebben. De AOW-leeftijd moet omhoog (zegt men). Er wordt deze mensen door de jongere generatie verweten dat ze profiteurs zijn. De baby-boomers hebben alleen maar goed voort zichzelf gezorgd zeggen ze.

Ja, er zullen maatregelen genomen moeten worden, maar je kunt niet zomaar toegezegde en  verdiende rechten veranderen. Het zal op een fatsoenlijke manier geregeld moeten worden. Zeker ook in overleg met de senioren. Laat men er in ieder geval zorg voor dragen dat er niet een heleboel ongerustheid en onzekerheid ontstaat onder een groep kwetsbare mensen. Wat er ook moet gebeuren. Leg het van te voren luid en duidelijk uit en laat de senioren er in meebeslissen. Het gaat over hun rechten. Aan de plichten hebben ze allang voldaan.