Monumenten

In Nederland staan veel oude gebouwen. Als ze maar bijzonder genoeg zijn, worden ze opgenomen in de groeiende reeks Rijksmonumenten. Veel monumenten hebben een rijke historie, maar soms is de reden dat ze als Rijksmonument worden geclassificeerd niet de puur historische waarde, maar de architectonische. Of behoort een gebouw tot industrieel erfgoed. Misschien geen mooi gebouw, maar wel een voorbeeld van hoe het lang geleden er in de industrie uit zag.

Op zich zijn er talloze redenen om van een oud gebouw een monument te maken. In ieder geval moet het gebouw vijftig jaar oud zijn. Veel steden hebben wel een aantal Rijksmonumenten binnen hun grenzen, te herkennen aan een blauw/wit schildje naast de voordeur. Monumenten raken vaak hun functie kwijt. Kazernes worden overbodig, fabrieken worden gesloten, kerken worden zo slecht bezocht dat men niet weet wat men er mee moet, landhuizen zijn te duur om privé te bewonen, ook kloosters raken in onbruik, er zijn duizend en één redenen dat monumenten leeg komen te staan. Van leegstand komt verval, en als je maar lang genoeg wacht, sloop.

Doodzonde! Zeker vandaag de dag, nu we steeds meer doordrongen raken van het nut van hergebruik, recycling, cradle-to-cradle, duurzaamheid, is het raar dat oude gebouwen, monument of niet, gesloopt worden, terwijl met veel gedoe en overlast een kilometer verderop complete nieuwbouw wordt gepleegd. Het ingewikkelde is dat rond monumenten strenge regels gelden. Het vergt een enorme papierwinkel om vergunningen te krijgen om bij een monument ook maar een deur te vervangen, laat staan een heel gebouw verbouwen.

Stel je eens voor dat je in een leuke stad woont, en een gebied in die stad wordt opnieuw ontwikkeld. Toevallig staan er wat oude gebouwen, monumenten, in dat gebied. Niemand wil er iets mee, ze staan leeg. Er zijn dan een paar mogelijkheden. Sloop het oude gebouw en bouw iets moderns. Ontwikkel het gebied rondom de oude gebouwen, maar blijf van de bouwvallen af, want wie weet is er ooit nog een gek te vinden die er iets mee kan of wil. Of herstel de gebouwen in de oude glorie, maar geef er een andere bestemming aan. En neem dat mee in de ontwikkeling van het gebied. De eerste twee oplossingen zijn relatief makkelijk, de laatste brengt meer gedoe met zich mee, en is op het eerste gezicht ook duurder.

Ik weet wel waar ik voor zou kiezen, zeker als ik in zo’n wijk zou mogen wonen. De uitstraling van een gebouw dat heeft bijgedragen aan onze geschiedenis, op wat voor manier dan ook, lijkt me het einde! En heel praktisch gezien, het verhoogt vast het aanzien van een wijk, en de waarde van de huizen in de wijk en de omringende wijken. Zo zou dat dure gedoe nog wel eens rendabel kunnen blijken! Daar is onderzoek naar gedaan, en dat is ook zo. Mensen uit Breda, bijvoorbeeld, weten waar ik het over heb, want daar ging dit onderzoek over.

Ik ken iemand die hierop gaat afstuderen, donderdag de 14e. En ik ga naar z’n feestje. Op twitter schrijven ze dat zó op: #trotsemoeder.

Nieuwe reactie inzenden

Login of registreer om commentaar te plaatsen

Reacties

Over het algemeen laat ik me niet graag meeslepen in discussies, zeker niet als het er op gaat lijken dat die een welles-nietes niveau gaan krijgen.

 

Toch trap ik er vandaag in.

 

Om te beginnen Jacqie, een hartelijke felicitatie voor je zoon. Ik weet uit ervaring hoe het aanvoelt om een promovendus in huis te hebben. De pedel die de opening doet. De professoren in hun toga’s, baretten en sjerp  die de student het vuur aan de schenen leggen.

De promovendus, tenslotte, keurig in rok kostuum, samen met zijn twee getuigen, zich peentjes zwetend.

Voorwaar hier is sprake van een typisch Nederlands monument. Zo een ceremonie moet bewaard blijven voor het nageslacht.

 

Jo Ritsen was minister van onderwijs. In zijn periode als bewindsman wilde hij bepaald hebben dat al het universitaire onderwijs voortaan in het Engels moest worden gegeven. Nederlands was namelijk geen wereldtaal.

Knarsetandend heb ik dat gelezen. Het glazuur vloog van mijn kiezen. Nederlands is een WERELDTAAL. Talloze oude documenten over de hele wereld zijn geschreven in het Nederlands, van Japan tot in zuid Amerika en van Noorwegen tot Zuid Afrika. Monumentale correspondentie heet dat.

Wat als we Ritsen zijn zin hadden gedaan? Carmiggelt en Bomans zouden verdwijnen. Wolkers zou niet meer voorkomen op de literatuurlijst van middelbare scholieren. Kun je je een groter verlies voorstellen? Einde van monumenten als Gods Geuzen en Holland Glorie van Jan de Hartog?

 

Conny, je schrijft: “Het deel monumenten heeft te maken met gebouwen of anders dus cultuur die bekeken kan worden door mensen.”

Dus muziek, die niet bekeken kan worden is geen cultuur? Literatuur, die niet bekeken kan worden is geen cultuur?

Aapjes worden bekeken. In de Beekse Bergen doe je dat in een pretpark. In Artis in een cultureel monument. Het is maar een nuance verschil.

 

Je schrijft verder: “In dit land met al zijn nationaliteiten zijn het de mensen die bepalen wat cultuur is en wat aantrekkelijk voor hen is”. Ik constateer hier twee fouten. Mensen bepalen wat HUN cultuur is. Ik weiger te geloven dat elke goedwillende Marokkaan of Nigeriaan met een tijdelijke verblijfsvergunning binnen een half jaar gaat bepalen wat de typisch Nederlandse, dus MIJN cultuur is.

Fout twee; ieder voor zich moet weten wat aantrekkelijk voor hem of haar is, maar dat heeft niets met cultuur te maken. De een houdt van jongens, de ander vindt meisjes aantrekkelijk. In onze typisch Nederlandse cultuur wordt dat geaccepteerd.

Tenslotte schrijf je: “Echter, onze samenleving is zeker niet meer typisch Nederlands te noemen. en dat zal de komende jaren zeker toenemen” En dat is dus een versnelling van het naderende einde. Ruim baan voor Noord Afrikaanse potenrammers die samen met jou onze cultuur bepalen. Ik vind het prima dat ik op de Woenselse markt kan kiezen uit 22 winkels van ondernemers van niet West-Europese oorsprong. Maar ik weiger de HEMA met zijn monumentale rookworsten op te geven.

Ik zweer bij een monumentale hutspot met klapstuk, of een bak erwtensoep die mij drie dagen overtollig gassen garandeert. Wil jij naar een uniforme leefgemeenschap waar die lekkernijen straks niet meer mogelijk zijn omdat er varkensvlees ik zit?

Kom nou, het is wel mijn GEBOORTELAND, mijn MOEDERLAND.

Enfin, we hadden het over monumenten. Alles wat ik hier noemde kan als monument aangemerkt worden. Tine, jij haalde zo mooi Den Helder aan. In de oorlog plat gebombardeerd. Karakterloos herbouwd met glas en beton.

Als je door Eindhoven rijdt zie je overal billboards: www.eindhoveninbeeld.nl. Ga daar eens kijken hoe mooi Eindhoven was met haar monumentale panden, de oude markt, de schouwburg Katholiek Leven. Alles is weg gesaneerd. Eindhoven moest modern en flitsend. Men ging zelfs zo ver dat het maar weinig heeft gescheeld of het eerste fabriekje van Philips was plat gegooid. Wat een karakterloze stad is Eindhoven.

Kan het dan anders? Verloederde wijken opknappen met behoudt van monumenten? Jazeker. In Maastricht aan het Bath stond de oude fabriek van Sphinx te onderkomen. Drugsdealers en prostituees hadden er bezit van genomen. En nu? Appartementen en winkels in het oude gebouw. Een schitterend staaltje van economische stadsvernieuwing met behoud van monumenten.

Ik wil maar zeggen, een land dat haar monumenten en haar cultuur naar de kloten laat gaan, gaat zelf naar de kloten!!!.

Jacqie, ik ben bijzonder blij en trots dat er nog mensen zijn die op dit onderwerp willen promoveren. Wat een cultuurbesef.

Wow, Lennard, wat een prachtig pleidooi, en een column op zich. Bovendien vind ik dat je gelijk hebt.
Even een kleinigheid rechtzetten: de jongeman is afgestudeerd, niet gepromoveerd ;-). Ook al heel mooi. Gelukkig is dit onderwerp binnen de Nederlandse vastgoedwereld een hot item dat steeds mee navolging krijgt. Mijn zoon is dan ook binnenkort werkzaam bij een firma die zich hier meer en meer mee bezig gaat houden. Duurzaamheid is gelukkig ook voor de monumenten op dit moment, en hopelijk nog heel lang, het toverwoord.

Jacky, een mooi verhaal en fijn dat  jij je trots kan voelen als moeder. Lekker van genieten.

Om aan te sluiten op dit onderwerp een link naar ons Goedenwel uitje van 2 april naar het historisch Bergen op Zoom. Bij belangstelling wil ik dit graag herhalen. Jullie zijn welkom.

Stadswandeling Bergen op Zoom

Groetjes, Jeanny

Hmmm wie gaat dat allemaal betalen ?

Lees hier veel over armoede, bijstand, daklozen en meer.

Wat denk je Tine als die de keuze krijgen; een monument behouden of een huis krijgen ?

Enkele monumenten behouden zijn goed maar naar mijn smaak weten ze van gekkigheid niet meer wat ze willen behouden.

En dat een wijk dan meer aanzien krijgt? Daar ben ik het totaal niet mee eens Jacky...

Ik denk dat een wijk meer aanzien krijgt als de leefbaarheid en veiligheid zich zal verbeteren. Als een kracht-prachtwijk kan laten zien dat door samen werken, wonen, leven , verdragen ze uit uitzichtloze situaties klimmen.

Ik ken ze en  weet dat er al heel veel bereikt is en dat er steeds minder subsidie gevraagd wordt.

:-)

Conny

 

Hallo Conny,

 

Juist de leefbaarheid en al die dingen die je noemt verbeteren als die ouwe vervallen fabriek in die achterstandswijk mee wordt opgeknapt. Dat is bewezen!

 

Groetjes, Jacky

Conny, het ging over monumenten en natuurtlijk bedoelde ik niet alle jeugd. Dat is toch vanzelfsprekend? Nederland zal nog meer veranderen? Nog meer redenen om onze monumentale panden te koesteren.

Hoi Tine, dit wordt wel een discussie in een discussie dus hoop dat Jacky geen bezwaar heeft.

Ben het deels wel eens met wat jij schrijft Tine maar zit toch nog wel met een paar vragen.

Hetgeen ik beschreef met name over de kracht-prachtwijken heeft te maken met mensen.

Het deel monumenten heeft te maken met gebouwen of anders dus cultuur die bekeken kan worden door mensen.

In dit land met al zijn nationaliteiten zijn het de mensen die bepalen wat cultuur is en wat aantrekkelijk voor hen is.

Natuurlijk hebben we monumenten waar we trots op zijn. Voor ons typisch Nederlands en vaak wijzend naar een verleden.

Echter, onze samenleving is zeker niet meer typisch Nederlands.te noemen. en dat zal de komende jaren zeker toenemen.

En zijn de volgende generaties nog wel geinteresserd in Typisch Nederlands?

Persoonlijk denk ik van niet.

Hmmm de jeugd die alles afbreekt. ?

Zoals je wel weet kom ik altijd op voor de jeugd die vanalles in de schoentjes geworpen krijgt.

Breek mijn bek niet open  wat ouderen vernielen .... dan ben ik morgen nog bezig

Conny

Conny, ik begrijp je boodschap. Wat heeft een ander eraan zonder geld? Ik ben ook niet hemeltjerijk, maar geniet wel van de prachtige monumentale panden. Zij horen bij onze geschiedenis. Alle panden zullen ook wel niet behouden worden, vanwege geldgebrek. Wat zou Amsterdam of Edam zijn zonder deze monumentale panden En dat geldt voor vele plekken. Als ik langs al die panden loop of bezichtig ben ik misschien wel niet rijk in de zin van 'veel geld' hebben, maar toch voel ik me rijk. Ik geniet namelijk van al dat schoons.

Enkele gebouwen opknappen is geen optie, Conny. Nee, laat ze maar lekker heel veel oude gebouwen opknappen, ik ga dan wel op een terrasje zitten met een kop koffie i.p.v. champagne en kaviaar. Zowel de rijke als de arme zal dan genieten van al dat moois.

Tine Dorothy

N.B,

Dat neemt niet weg dat ze de verpauperde gebieden ook moeten opknappen. Maar als we al dat geld in een potje zouden doen, wat de jeugd vernielt, dan komt het met de andere panden ook wel goed. Helaas zal het laatste voorlopig wel een utopie blijven.

Den Helder is een lelijk eendje. Waarom? Omdat in de wereldoorlog het hart van de stad grotendeels werd gebombardeerd. Nooit is het meer wat geworden. De monumentale panden ontbreken namelijk. En de verloedering slaat toe. Wolkers wou er nog geen zelfmoord plegen, schreef hij eens.

.

 

Wanneer is een monument een monument en wat is de waarde van architectuur als "oude gebouwen" tot "monument" worden "verheven"?

Overigens proficiat met de afstudeerscriptie. Heeft hij, de promovendus, daar, in 3 zinnen,  een antwoord op?

 

Hoi Draak,

Een monument is niet zomaar een monument. Het is een combinatie van historisch besef en een waardevolle en of emotionele betekenis voor mensen.

De oude Van Nelle fabriek in Rotterdam is zo een monument. Waarom? Naar mijn idee omdat het de bouwstijl van een paar generaties geleden weergeeft. Omdat die bouwstijl in die tijd modern en vernieuwend was. Maar vooral om honderden mensen hier hun "karige" boterham hebben verdient. Daar zitten verhalen achter, en mensen en levens.

Een monument is nooit zomaar een monument. Er spelen gevoelens bij mee. Maar het mag nooit zo zijn dat de gevoelens van een enkel persoon een gebouw tot monument kunnen bombarderen. Dat monument moet emotionele gevoelens oproepen bij een grote groep van mensen.   Misschien juist wel daarom, wordt een gebouw te snel tot monument benoemd.

Een oud gebouw wordt niet zomaar monument. Er zijn strenge eisen aan, het moet op enige manier kenmerkend zijn. Architectonisch, cultureel, historisch, dat soort dingen. Het nieuwste grote monument is bijv de euromast in Rotterdam. Tamelijk kenmerkend, toch?
Niet alleen monumenten worden herbestemd (appartementen, musea, bibliotheek, winkeltjes, van alles wordt er van/in gemaakt), ook andere oude gebouwen. De scriptie ging mn over monumenten, omdat blijkt dat het herbestemmen van monumenten van grote positieve invloed is op de wijk er om heen. Leefbaarheid, werkgelegenheid, vestigingsklimaat, alles komt in de lift. Maar de regelgeving is zo moeizaam dat projectonteikkelaars er helaas veel te weinig aan beginnen.
Het herbestemmen van leegstaande gebouwen heeft altijd een positieve invloed op de omgeving, daar hoeft het geen monument voor te zijn, overigens. De regels rond het creeeren van woonfuncties in leegstaande kantoorpanden schijnt binnenkort ook versoepeld te worden. Lijkt me ideaal voor starterswoningen ed.

Beste Jacky,

Bedankt voor uw column en ik wens u vandaag een hele fijne dag toe als trotse moeder!

Groeten Ieteke

Nou Jacky, jij mag met recht een trotse moeder zijn. Wat zou Nederland zijn zonder monumentale panden? Die panden moeten we behouden, ook al kost het geld. In Engeland vertroetelen ze zelfs de ruïnes. Daar leggen ze, in veel ervan,  dan een tuin in aan met de mooiste planten en bankjes.

Moderne architectuur geeft vaak als resultaat: smaakloze gebouwen zonder enige fantasie. Heeft ook met geld te maken, want de steensoorten zijn vaak niet om aan te zien. Ook het metselwerk moet zo weinig mogelijk werk in zitten. Toch zullen er ook - hier en daar - wat nieuwe juweeltjes tussen zitten. De vraag is alleen: Waar?

Een groet van Tine Dorothy